Sigorta Tahkiminde Yargılama Usulü

Sigorta tahkimi, hak sahipleri ile sigorta kuruluşları arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde, devlet mahkemelerine alternatif bir yol olarak Türk hukukunda önemli bir işlev üstlenmektedir. Kanun koyucu, devlet yargısının uzmanlık ve hız bakımından yetersiz kaldığını düşündüğü bu alanda, uyuşmazlıkların devlet mahkemesi dışında da çözülebilmesini sağlamak amacıyla Sigorta Tahkim Komisyonu adında bir komisyon kurulmasını öngörmüştür (Sigortacılık Kanunu m. 30).

Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde uyuşmazlık çözümü hukuk uygulamamızda önemli bir yere sahip olmasına rağmen bu uyuşmazlık çözüm faaliyetinin (sigorta tahkim yargılamasının) usûlüne ilişkin birçok konuda belirsizlik vardır. Bu belirsizliğin temel sebebi, klasik ad hoc tahkim yargılamalarından ayrılan birçok yönü bulunan sigorta tahkim yargılamasının usûlüne ilişkin kurallara sistematik ve bütüncül bir şekilde Sigortacılık Kanunu'nda veya ayrı özel bir kanunda yer verilmemiş olmasıdır. Konuya ilişkin olarak Sigortacılık Kanunu m. 30'da herhangi bir sistematik gözetilmeksizin az sayıda düzenleme yapılmış; yargılamanın aşamalarına ve yargılama usûlüne ilişkin birçok temel mesele belirsiz bırakılmıştır. Ayrıca kanun koyucu, Sigorta Tahkim Komisyonuna bu eksiklikleri giderecek şekilde yargılama usûlüne ilişkin kural koyma yetkisini de açıkça tanımamış; bunun yerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine, farklı şekillerde anlaşılabilecek genel bir atıf yapmıştır.

Bu çalışma, sigorta tahkiminde yargılama usûlü konusunu bütüncül bir bakış açısıyla ele almayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmada öncelikle, Komisyon nezdindeki uyuşmazlık çözüm faaliyetinin hukukî niteliği değerlendirilmiş ve kanunla öngörülen bu uyuşmazlık çözümü imkânının Anayasa'ya uygunluğu tartışılmıştır. Ardından sigorta tahkim yargılamasının aşamaları, verilebilecek kararlar ve bu kararlara karşı başvurulabilecek kanun yolları sistematik bir çerçevede ortaya konulmuştur. Çalışmada uygulamada sorun teşkil eden hususlar üzerinde özel olarak durulmuş; konuya ilişkin hem sigorta hakem kararlarına hem Yargıtay kararlarına sıklıkla yer verilmiş; yabancı hukuk verilerinden yararlanılmış ve tespit edilen sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuştur.