İpotek İle Kefalet Sözleşmelerinde Halefiyet ve Rücu

Kanunda düzenlenen halefiyet halleri TBK m. 127 hükmünde sayılan iki hal ile sınırlı değildir. Ayrıca halefiyet bölünebilir ve müteselsil borçlulukta halefiyet, sigortacının halefiyeti, kefilin halefiyeti şekillerinde karşımıza çıkar. Çalışma konumuz halefiyet ve rücu kavramı üzerinde olsa da, tüm halefiyet ve rücu hallerine değinmeden ipotek ve kefalet sözleşmesinde bu kavramlara değinilmiştir. Bunun için de ilk bölümde genel olarak halefiyet ve rücu hakkından bahsedilecek olup, bu iki kurumun birbirinden farkları açıklanmaya çalışılmıştır. Bu iki kavram borcun borç ilişkisi dışında bulunan üçüncü kişi tarafından ifa edilmesi halinde gündeme geldiğinden, borç ilişkisinin üçüncü kişi tarafından ifası kavramı ayrı başlık altında incelenmiştir. İlk bölümde kanunî halefiyet halleri ile rücu türleri kısaca açıklanmıştır. Bu kapsamda TBK m. 127/1 b.2'ye dayanan borçlunun bildirimi ile doğan halefiyet hali ile müteselsil sorumluluktan doğan rücu hakları ve iç ilişkiden doğan rücu hakları çalışma konumuzun kapsamını genişleteceğinden detaylı şekilde incelenmemiştir.

İkinci bölümde ipotek ve kefalet sözleşmeleri hakkında genel bilgiler verildikten sonra bu sözleşmelerde halefiyetin ve rücu hakkının niteliği, halefiyetin gerçekleşmesinin şartları ele alınmıştır. İpotek ve kefalet sözleşmelerine ilişkin genel bilgiler, çalışma konumuzun kapsamında kalacak ölçüde sınırlı olarak açıklanarak, asıl konuya geçilmiştir. Bu kapsamda özellikle Türk hukukunda ipoteğe ilişkin iki hüküm olan TBK m. 127/1 b.1 ile TMK m. 884 hükmü ayrı ayrı değerlendirilerek, bu hükümlerin birbiri ile ilişkisi de ortaya konmuştur. Kefalet sözleşmesi açısından ise kefilin rücu hakkının, halefiyet ile ilişkisi detaylı şekilde incelenecek, kefilin rücu hakkı türlerine değinilmiştir.

Yine birden fazla kefilin varlığı durumunda birbirlerine olan rücu hakkı da çalışma konumuz kapsamındadır. Ardından son bölümde ise ipotek ve kefalet sözleşmelerinde halefiyetin gerçekleşmesi halinde hangi sonuçların doğacağı ve bu kapsamda özellikle kefilin rücu hakkına değinilmiştir. Bu konu ile alakalı olan bir sorun da bir alacağın hem rehin hem de kefalet ile teminat altına alınmasıdır. Çalışmanın son konusu olarak da bu sorun açıklığa kavuşturulmaya çalışılmıştır.